Yazma Sanatı – Karakterin Boyutları Nelerdir? / 2

Lajos Egri- Piyes yazma sanatı

Yazma Sanatı - Karakterin Boyutları Nelerdir? / 2 1 – close up photography of person s eye 1766002 1

 Piyes yazma sanatı isimli Lajos Egri’nin kitabını incelerken ikinci bölümdeyim. Egri’nin ikinci bölümde ele aldığı ilk başlık karakter konusu oluyor.

Serinin ilk yazısını okumadıysanız buradan ulaşabilirsiniz!

  •   Karakter

  Egri’ye göre hikâyenin önermeden sonra ilerletici gücü olarak karakter yer almaktadır. Temel parçalardan birini oluşturan bu adım hikâyenin gerçeklik kazanması için oldukça önemlidir. Her nesnenin üç boyutu olduğunu söyler; bunlar, derinlik, yükseklik genişliktir. İnsanın ise bunlardan başka üç boyutu daha bulunmaktadır; fizyolojik, sosyolojik, psikolojik. Bu üç boyutu dikkate almadan insan varlığını tanıyamayız.

Yazma Sanatı - Karakterin Boyutları Nelerdir? / 2 2 – cheerful female with tattoos in eye patches 3851401

Yazma Sanatının Yapı Taşları Nedir?

Fiziksel yapı yaşam görüşümüzü etkileyen bir boyut olarak şekillenir. Örneğin hoşgörülü, saldırgan, alçakgönüllü, hırslı olmanıza neden olur. Yani zihinsel gelişimimiz fiziksel yapımızdan büyük ölçüde etkilenmektedir. Aşağılık ya da üstünlük kompleksi dediğimiz bilişsel süreçler de gene fizyolojik boyutla şekillenmektedir. Buradan yola çıkarak dünyayla ilk temasımız olan fizyolojik boyut, en başta gelen unsurdur. İkinci olarak ise sosyolojik boyut yer almaktadır.

Egri ‘bodrum katında doğmuşsanız, oyun yeriniz kentin pis sokakları idiyse, sizin davranışlarınız, tepkileriniz elbette varlıklı evlerde doğup, tertemiz oyun alanlarında oynayan çocukların davranışlarıyla farklı olacaktır.’ Der. Anneniz, babanız, dostlarınız, onlara karşı tutumlarınız, davranışlarınız, hangi dini inanca mensup olduğunuz, nasıl kıyafetlerden hoşlandığınız, nelerden nefret ettiğiniz gibi soruların yani toplumbilim diliyle kim olduğunuzun cevabını ancak sosyolojik boyut verebilir.

  Üçüncü olarak psikolojik boyutun ise ilk iki boyutun bir ürünü olduğunu söyler. Ona göre fizyolojik ve sosyolojik unsurların birleşik etkileri tutkunun, düş kırıklığının, değişik huyların, davranışların komplekslerin doğmasına neden olur. Bu yönüyle baktığımızda psikolojik boyut öncekileri tamamlar. İnsan eylemlerini anlayabilmek için aslında bu eylemin oluşmasına neden olan temel faktörlere bakmamız gerekir. Aslında Yazma Sanatı dediğimiz alanı daha iyi anlayabilmek için bu unsurları da göz önünde bulundurarak yazmamız gerekir.

   “Zamanın yıkıcılığına, çürütücülüğüne karşı koymuş herhangi bir sanat yapıtını alın, çözümleyin, bunca yüzyıl yaşaması ve daha da yaşayacak olmasında ki gizin, bu üç boyuta sahip bulunmasında yattığını göreceksiniz. Söz konusu üç boyuttan birini yok edin piyesinizin olaylar örüntüsü ne kadar soluk kesici olursa olsun, gene de piyesiniz yazınsal değerden yoksun kalacaktır.
 Gazetede çıkan tiyatro eleştirilerini okurken sık sık şu deyimlere rastlarsınız: ruhsuz, inandırıcılıktan yoksun, klişe karakterler, alışılmış durumlar, sıkıcı. Bütün bunlar bir tek kusurun varlığını belirler- piyesin üç boyutlu karakterden yoksunluğu.” 
   Bu boyutların karakter yapısını nasıl ve nelerden oluşturduğunu ise şöyle sıralayabiliriz:

FİZYOLOJİK BOYUT          

  1.  Cinsiyet.     
  2.  Yaş.     
  3. Boy ve kilo.   
  4. Saç, göz, cilt rengi. 
  5. Tavır, hareket, duruş.   
  6. Görünüş: Yakışıklı, şişman ya da zayıf, temiz, zarif, hoş, pasaklı. Baş, yüz ve dudakların   yapısı.   
  7. Kusurlar: Biçimsel bozukluklar, doğaya aykırı yönler, doğuştan gelme özellikler. Hastalıklar. 
  8.  Kalıtım.

SOSYOLOJİK BOYUT

  1. Sınıfı: işçi, yönetici, kentsoylu.
  2. Uğraş: yapılan iş, çalışma süresi, gelir, çalışma koşulu, sendikalı ya da sendikasız oluşu, kuruma karşı tutumu, çalışmaya uygunluk
  3.  Eğitimi: okuduğu okulların sayısı ve niteliği, alınan notlar, çok sevilen az sevilen konular, yetenekler, eğilimler
  4.  Ev yaşamı: aile içi ilişkiler kazanma gücü, öksüz/yetim, anne baba ayrılmış ya da boşanmış, anne-babanın alışkanlıkları, anne babanın kusurları, ihmal
  5. Dinsel inanç
  6.  Irk, milliyet.
  7.  Çevre içindeki yeri: Arkadaşları arasında lider olmak, kulüplerde, spor etkinliklerinde önde gelmek
  8.  Siyasal görüş.
  9. Hoşlanılan şeyler, meraklar: Kitap, gazete, dergi okumak.

  PSİKOLOJİK BOYUT

  1. Cinsel yaşam, ahlaksal ölçütler
  2.  Kişisel davranışa ön veren güçler (önermeler), tutku
  3.  Umduğunu bulamama, düş kırıklıkları
  4.  Mizaç: Sinirli, uysal, karamsar, iyimser
  5.  Yaşama karşı tutum: Ezik, savaşkan, saldırgan
  6. Kompleksler: Saplantılar, yasaklar, boş inançlar, taşkınlık hastalıkları (mania), yılgılar (phobia)
  7.   İçedönük, dışadönük, ikisinin ortası
  8.   Beceriler: Dilde ve yetenekler
  9.  Nitelikler: Düş gücü (imgelem), yargı gücü, beğeni, denge
  10.  IQ (intelligence quontient): Zekâ düzeyi
women-man-yazma-sanati-karakter
http://libbyvanderploeg.tumblr.com

Konuyla ilgili ufuk açıcı ve sevdiğim bir video serisini de buraya ekliyorum. İlgilenenlere duyurulur!

Yazımızı beğendiyseniz paylaşmayı unutmayın, paylaşmak güzeldir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir